(Pdf) Đồ Án Chống Sét Cho Trạm Biến Áp 220/110Kv, Đồ Án Chống Sét

Với kết cấu nội dung gồm 4 chương, đồ án tốt nghiệp “Thiết kế bảo vệ chống sét cho trạm biến áp 220/110kV” trình bày tổng quan chung về quá điện áp, thiết kế hệ thống bảo vệ chống sét cho trạm biến áp, thiết kế hệ thống nối đất, bảo vệ chống sét đường dây,…

Đang xem: đồ án chống sét

*

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁP MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU ……………………………………………………………………………………………. 3 TỔNG QUAN CHUNG VỀ QUÁ ĐIỆN ÁP …………………………………………………… 4 1. Khái quát cơ bản về hiện tượng dông sét ………………………………………………… 5 2. Ảnh hưởng, tác hại của dông sét …………………………………………………………….. 6 3. Các phương pháp phòng chống sét ………………………………………………………….. 8 Chương 1. THIẾT KẾ HỆ THỐNG BẢO VỆ CHỐNG SÉT CHO TRẠM BIẾN ÁP ……………………………………………………………………………………………………………. 13 1.1. Mở đầu ……………………………………………………………………………………………. 13 1.2. Các yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống chống sét đánh trực tiếp …………… 13 1.3. Phạm vi bảo vệ của cột thu sét và dây chống sét …………………………………. 14 1.3.1. Phạm vi bảo vệ của cột thu sét ……………………………………………………. 14 1.3.2. Phạm vi bảo vệ của dây thu sét: ………………………………………………….. 18 1.4. Mô tả trạm biến áp cần bảo vệ …………………………………………………………. 20 1.5. Tính toán các phương án bảo vệ chống sét đánh thẳng cho trạm biến áp . 21 . 1.5.1. Phương án 1 ……………………………………………………………………………….. 21 1.5.2. Phương án 2 ……………………………………………………………………………….. 28 1.6. So sánh và tổng kết phương án ………………………………………………………….. 33 Chương 2. THIẾT KẾ HỆ THỐNG NỐI ĐẤT ………………………………………………. 35 2.1. Mở đầu ……………………………………………………………………………………………. 35 2.2. Các yêu cầu kĩ thuật …………………………………………………………………………. 35 2.3. Lý thuyết tính toán nối đất ………………………………………………………………… 37 2.3.1. Tính toán nối đất an toàn ……………………………………………………………… 37 2.3.2. Tính toán nối đất chống sét ………………………………………………………….. 39 2.4. Tính toán nối đất an toàn …………………………………………………………………… 42 2.4.1. Nối đất tự nhiên ………………………………………………………………………… 42 2.4.2. Nối đất nhân tạo ………………………………………………………………………… 43 2.5. Tính toán nối đất chống sét ……………………………………………………………….. 45 2.5.1. Tính toán nối đất chống sét và kiểm tra điều kiện phóng điện ………… 45 2.5.2. Nối đất bổ sung ………………………………………………………………………….. 48 2.6. Kết luận ………………………………………………………………………………………….. 57 Chương 3. BẢO VỆ CHỐNG SÉT ĐƯỜNG DÂY ……………………………………….. 58 3.1. Mở đầu. ………………………………………………………………………………………….. 58 3.2. Chỉ tiêu bảo vệ chống sét đường dây. ………………………………………………… 58 3.2.1. Cường độ hoạt động của sét ……………………………………………………….. 58 3.2.2. Số lần sét đánh vào đường dây: ……………………………………………………. 59 3.2.3. Số lần phóng điện do sét đánh. ……………………………………………………. 60Vũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 1 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁP 3.3. Tính toán chỉ tiêu bảo vệ chống sét đường dây. …………………………………… 62 3.3.1. Mô tả đường dây cần bảo vệ ………………………………………………………. 62 3.3.2. Độ võng, độ treo cao trung bình, tổng trở, hệ số ngẫu hợp của đường dây. ……………………………………………………………………………………………………. 64 3.3.3. Tính số lần sét đánh vào đường dây. ……………………………………………. 67 3.3.4. Suất cắt do sét đánh vào đường dây. ……………………………………………. 68 Chương 4. BẢO VỆ CHỐNG SÉT TRUYỀN VÀO TRẠM BIẾN ÁP TỪ PHÍA ĐƯỜNG DÂY 110 KV ………………………………………………………………………………. 98 4.1. Mở đầu. …………………………………………………………………………………………… 98 4.2. Lý thuyết tính toán điện áp trên cách điện của thiết bị khi có sóng truyền vào trạm. ……………………………………………………………………………………………….. 99 4.2.1. Xác định điện áp trên Zx là điện dung …………………………………………. 102 4.2.2. Xác định điện áp và dòng điên trong chống sét van. ………………………. 104 4.3. Tính toán bảo vệ chống sóng quá điện áp truyền vào trạm. ………………… 106 4.3.1. Mô tả trạm cần bảo vệ ……………………………………………………………… 106 4.3.2. Lập sơ đồ thay thế tính toán trạng thái sóng của trạm. …………………. 108 4.4. Kết luận. ……………………………………………………………………………………….. 119 TÀI LIỆU THAM KHẢO ………………………………………………………………………….. 120Vũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 2 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁP LỜI MỞ ĐẦU Là một sinh viên đang học tập và rèn luyện tại trường đại học Bách Khoa Hà Nội, em cảm thấy một niềm tự hào và động lực to lớn cho sự phát triển của bản thân trong tương lai. Sau năm năm học đại học, dưới sự chỉ bảo, quan tâm của các thầy cô, sự nỗ lực của bản thân, em đã thu được những kiến thức rất bổ ích, đựơc tiếp cận các công nghệ khoa học kĩ thuật tiên tiến phục vụ cho lĩnh vực chuyên môn mình theo đuổi. Có thể nói, những đồ án môn học, bài tập lớn hay những nghiên cứu khoa học mà một sinh viên thực hiện chính là một cách thể hiện mức độ tiếp thu kiến thức và vận dụng những kiến thức đó. Chính vì vậy em đã dành thời gian và công sức để hoàn thành đồ án tốt nghiệp “Thiết kế bảo vệ chống sét cho trạm biến áp 220/110kV” này như một cố gắng đền đáp công ơn của thầy cô cũng như tổng kết lại kiến thức thu được sau một quá trình học tập và rèn luyện tại trường đại học Bách Khoa Hà Nội. Trong thời gian học tập cũng như thời gian thực hiện đề tài tốt nghiệp em luôn nhận được sự chỉ bảo, động viên tận tình của các thầy cô, gia đình và các bạn, đặc biệt là sự hướng dẫn của thầy giáo Trần Văn Tớp đã giúp em hoàn thành tốt bản đồ này.

Xem thêm: Tài Liệu Đồ Án Tốt Nghiệp Máy Tiện Cnc Mini 「2214_18364」, Báo Cáo Đồ Án Tốt Nghiệp

Xem thêm: Thuyết Minh Đồ Án Nhà Cao Tầng (Đầy Đủ Kiến Trúc+Kết Cấu+Nền

Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn PGS.TS. Trần Văn Tớp và các thầy, các cô cùng toàn thể các bạn trong bộ môn Hệ thống điện. Sinh viên VŨ TIẾN THẮNGVũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 3 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁP TỔNG QUAN CHUNG VỀ QUÁ ĐIỆN ÁP Sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế, khoa học kỹ thuật đã dẫn đến nhu cầu sử dụng năng lượng ngày càng tăng cao. Năng lượng điện đóng vai trò sống còn trong sự phát triển công nghiệp. Các hệ thống điện có quy mô ngày càng lớn, điện áp làm việc ngày càng cao. Theo quy định của IEC (International Electrotechnic Commission) thì điện áp cao trên 1000 V được phân loại như sau: Bảng 0 ­ 1. Phân loại cấp điện áp trên 1000 V Cấp điện áp Điện áp định mức Trung áp 1 ÷ 45 kV Cao áp 45 ÷ 300 kV Siêu cao áp 300 ÷ 750 kV Cực cao áp ≥ 750 kV Trong việc truyền tải điện với điện áp cao thì độ tin cậy cách điện ở điện áp làm việc và khi xuất hiện quá điện áp có ý nghĩa rất lớn, đặc biệt là khi xuất hiện quá điện áp. Quá điện áp có thể hiểu là các nhiễu loạn xếp chồng lên điện áp làm việc của hệ thống điện. Việc xác định đặc tính của các nhiễu loạn này là rất khó khăn, thường dùng phương pháp thống kê. Quá điện áp được chia làm 2 dạng: + Quá điện áp nội bộ + Quá điện áp khí quyển Nguyên nhân hình thành quá điện áp nội bộ là do sự thay đổi đột ngột của cấu trúc hệ thống điện. Nó gây ra song quá điện áp hoặc chuỗi các song cao tần không tuần hoàn hoặc tắt dần.Vũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 4 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁP Trong đồ án này chúng ta sẽ nghiên cứu kỹ hơn về hiện tượng quá điện áp khí quyển do hiện tượng dông sét gây nên. Tìm hiểu tác hại của nó tới hệ thống điện, tính toán bảo vệ cho các thiết bị trong hệ thống.1. Khái quát cơ bản về hiện tượng dông sét Dông sét là hiện tương thời tiết rất kỳ bí và nguy hiểm, dông thường đi kèm với sấm chớp xảy ra. Cơn dông được hình thành khi có khối không khí nóng ẩm chuyển động thẳng. Cơn dông có thể kéo dài từ 30 phút tới 12 tiếng, có thể trải rộng từ hàng chục tới hàng trăm kilômet và được ví như một nhà máy phát điện nhỏ công suất hàng trăm MW, điện thế có thể đạt 1 tỷ V và dòng điện 10­200 kA. Sét hay các tia sét được sinh ra do sự phóng điện trong khí quyển giữa các đám mây với đất hoặc giữa các đám mây với nhau. Một tia sét thông thường có thể thắp sáng bóng đèn 100 W trong ba tháng. Theo thống kê ước tính trên trái đất của chúng ta cứ mỗi giây có chừng 100 cú phóng điện xảy ra giữa các đám mây tích điện với mặt đất. Công suất của nó có thể đạt tới hàng tỷ kW, làm nóng không khí tại vị trí phóng điện lên đến 28000 độ C (hơn ba lần nhiệt độ bề mặt mặt trời). Các đám mây dông được tích điện là do các điện tích xuất hiện khi các hạt nước, hạt băng trong đám mây cọ xát vào nhau. Sau đó chủ yếu do đối lưu mà các điện tích dương dồn hết lên đỉnh đám mây còn các điện tích âm dồn xuống phía dưới. Khảo sát thực nghiệm cho thấy, thông thường mây dông có kết cấu như sau: vùng điên tích âm nằm ở khu cực có độ cao 6 km, vùng điện tích dương nằm ở trên đám mây ở độ cao 8­12 km và một khối điện tích dương nhỏ nằm ở phía dưới chân mây. Khi các vùng điện tích đủ mạnh sẽ xảy ra phóng điện sét. Sét gây tác hại cho con người và thiết bị khi nó đánh xuống đất. Trong loại sét đánh xuống đất, người ta phân chúng ra làm hai loại: sét âm và sét dương; sét âm (90%) chủ yếu xuất hiện từ phần dưới đám mây đánh xuống đất. Sét dương Vũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 5 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁPxuât hiện từ trên đỉnh đám mây đánh xuống. Loại sét dương này xuất hiện bất ngờ và rất nguy hiểm vì trời vẫn quang và phần dưới chưa mưa. Việt Nam nằm ở tâm dông châu Á, một trong ba tâm dông trên thế giới có hoạt động dông sét mạnh. Mùa dông ở Việt Nam tương đối dài bắt đầu từ tháng 4 và kết thúc vào tháng 10. Số ngày dông trung bình khoảng 100 ngày/năm và số giờ dông trung bình là 250 giờ/năm. Trung bình mỗi năm có khoảng hai triệu cú sét đánh xuống đất trên toàn lãnh thổ Việt Nam. Vì vậy việc phòng chống sét đánh trực tiếp vào các công trình, đặc biệt là hệ thống điên càng trở nên quan trọng, ảnh hưởng lớn tới việc cung cấp điện cho nền kinh tế quốc dân.2. Ảnh hưởng, tác hại của dông sét Con người là đối tượng đầu tiên chúng ta nhắc đến khi đề cập về thiệt hại của dông sét. Sét gây thương tích cho người bằng nhiều phương thức:­ Đánh trực tiếp vào nạn nhân. ­ Sét đánh vào vật gần nạn nhân, các tia lửa điện sinh ra phóng qua không khí vào nạn nhân (còn gọi là sét đánh tạt ngang). ­ Sét đánh xuống mặt đất và lan truyền ra xung quanh. ­ Sét lan truyền qua đường dây điện, đường dây điện thoại. Đối với các công trình vật dụng sét cũng có tác hại rất lớn, bao gồm tác hại đánh trực tiếp, cảm ứng tĩnh điện và cảm ứng điện từ. Tác hại do sét đánh trực tiếp : Sét đánh trực tiếp là sự phóng điện trực tiếp xuống đối tượng bị đánh. Sét thường đánh vào các nơi cao như cột điện, cột thu phát sóng viễn thông , nhà cao tầng,…vì ở đó do hiện tượng mũi nhọn nên các điện tích cảm ứng tập trung nhiều hơn, nhưng cũng có trường hợp sét đánh vào nơi thấp là vì ở đó đất hay các đối tượng dẫn điện tốt hơn nơi cao. Nơi bị sét đánh không khí bị nung nóng lên tới mức làm chảy các tấm sắt dày 4mm, đặc biệt Vũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 6 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁPnguy hiểm đối với những công trình có vật liệu dễ cháy nổ như kho mìn, bể xăng dầu…. Có trường hợp sét phá vỡ ống khói bằng gạch một đoạn dài 30­40 m và mảnh vỡ văng xa tới 200­300 m. Tác hại gián tiếp của sét gồm cảm ứng tĩnh điện và cảm ứng điện từ. Cảm ứng tĩnh điện: Những công trình ở trên mặt đất nếu nối đất không tốt , khi có các đám mây dông mang điện tích ở bên trên thì phần trên của công trình sẽ cảm ứng nên những điện tích trái dấu với điện tích của đám mây. Hoặc nếu sét đánh gần công trình thì làm cho các điện tích trên đó mất đi không kịp với điện tích đám mây, mà còn tồn tại thêm một thơi gian nữa, gây nên điện thế cao so với mặt đất. Điện thế này có thể ở ngay trong nhà hoặc từ ngoài nhà theo dây điện,dây mạng, ống kim loại truyền vào nhà tạo nên những tia lửa điện gây cháy nổ hoặc tai nạn cho người. Cảm ứng điện từ: Khi sét đánh vào các dây dẫn sét nằm trên công trình hay ở gần công trình thì sẽ tạo ra một từ trường biến đổi mạnh xung quanh dây dẫn dòng điện sét. Từ trường này làm cho các mạch vòng kín xuất hiện một sức điện động cảm ứng gây ra phóng điện thành tia lửa rất nguy hiểm. Hệ thống điện là loại đối tượng chịu rất nhiều tác hại từ dông sét. Các đường dây tải điện, phần lớn là các đường dây trên không có chiều dài rất lớn đi qua nhiều vùng khác nhau nên xác suất bị sét đánh là tương đối cao. Khi sét đánh vào đường dây tải điện, có thể gây phóng điện trên cách điện của đường dây và gây sự cố cắt điện. Trên đường dây dài, chỉ một nơi bị sét đánh cũng có thể gây ra sự cố ngắn mạch làm máy cắt tác động dẫn đến ngừng cung cấp điện và có thể gây tổn thất nghiêm trọng. Có thể nói rằng các sự cố trong hệ thống điện do sét gây nên chủ yếu là xảy ra trên đường dây. Sét đánh vào đường dây còn làm xuất hiện sóng quá điện áp lan truyền về phía trạm biến áp, do hiệu ứng vầng quang nên sóng quá điện áp này thường bị biến dạng. Quá điện áp khí quyển xuất hiện do sét đánh trực tiếp hoặc đánh Vũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 7 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁPxuống đất gần đường dây. Trường hợp sét đánh trực tiếp luôn là mối nguy hiểm bởi đường dây phải hứng chịu toàn bộ năng lượng của phóng điện sét. Đối với trạm biến áp, nếu sét đánh trực tiếp vào phần dẫn điện của trạm được nối với nhiều đường dây bên ngoài: dòng điện sét có thể truyền ra phía ngoài trạm và quá điện áp trên thanh cái được xác định bởi: Zc u (t ) = i (t ) n Trong đó: Zc – tổng trở xung kích của đường dây (cỡ 400Ω); n – số đường dây được nối với phần bị sét đánh. Trường hợp quá điện áp xuất hiện khi n =1, có thể đạt giá trị 800kV với dòng điện sét rất bé khoảng 2 kA. Điện áp này có thể gây phóng điện và dẫn đến sự cố trong trạm. Nếu có khe hở phóng điện hoặc chống sét van, chúng có thể bảo vệ các thiết bị đầu tiên trong trạm. Nếu sét đánh vào phần làm việc của trạm cách ly với lưới điện bên ngoài, phần bị sét đánh có thể mô tả bằng một điện dung và quá điện áp có trị số là: i (t ) u (t ) = C Dạng quá điện áp này có đặc trưng bởi độ dốc và biên độ khá lớn,khoảng khe hở khí có thời gian phóng điện lớn nên cả chống sét van và khe hở không thể bảo vệ được các thiết bị. Với một số phân tích đơn giản như trên, ta thấy rằng việc bảo vệ chống sét đánh trực tiêp vào đường dây tải điện và trạm biến áp là không thể thiếu.3. Các phương pháp phòng chống sét Trên thế giới hiên nay, trải qua 250 năm kể từ khi Franklin đề xuất phương pháp chống sét, trong lĩnh vực phòng chống sét đã có nhiều phương pháp khác nhau được sử dụng. Sau đây là một số phương pháp:Vũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 8 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁP Phương pháp dùng lồng Faraday: Dựa vào tính chất đặc biệt của vật dẫn là ở trạng thái cân bằng tĩnh điện thì điện trường trong lòng vật dẫn luôn bằng 0 nên khi ta đặt vật cần bảo vệ bên trong một lòng kim loại dẫn điện thì nó không bị ảnh hưởng bởi điện trường bên ngoài. Đó chính là nguyên lý hoạt động của lồng Faraday. Theo lý thuyết thì đây là phương pháp lý tưởng để phòng chống sét. Tuy nhiên phương pháp này tốn kém và không khả thi trên thực tế áp dụng cho tất cả các công trình nên nó chỉ được sử dụng bảo vệ một số khu vực đặc biệt như nơi chứa vũ khí thuốc nổ, hạt nhân. Phương pháp chống sét bằng cột thu sét truyền thống Cột thu sét được Benjamin Franklin phát minh năm 1752 khi ông tiến hành thí nghiệm dùng 1 cây thép cao 40 foot để thu những tia lửa điện từ 1 đám mây. Sau hơn 250 năm, nguyên lý này vẫn được sử dụng rộng rãi chứng tỏ hiệu của bảo vệ của nó. Về nguyên tác, cột thu sét là 1 dụng cụ đơn giản gồm 3 bộ phận chính: ­ Kim thu sét: là 1 que kim loại nhọn gắn trên đỉnh của công trình cần bảo vệ. Thường có đường kính khoảng 2 cm. ­ Hệ thống dây dẫn xuống đất. ­ Hệ thống tiếp địa: là 1 hay nhiều thanh sắt (thép) dẫn điện tốt được đóng chặt xuống đất có nhiệm vụ tản dòng điện sét vào trong đất. Phương pháp chống sét truyền thống có hai dạng: ­ Hệ gắn thẳng (dùng kim thu sét). ­ Hệ dạng lưới bao quanh hay nằm trên đối tượng cần được bảo vệ (lưới thu sét). Phương pháp này tạo điều kiện để thu hút phóng điện sét đến những điểm đặt sẵn trên mặt đất và tản dòng điện sét vào đất, tránh sét đánh trực tiếp vào Vũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 9 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁPcông trình. Tác dụng bảo vệ của hệ thống thu sét là do trong giai đoạn phóng điện tiên đạo, điện tích tập trung trên đỉnh các hệ thống thu sét (cột thu lôi hoặc dây chống sét) và điện trường lớn sẽ mở đường giữa tia tiên đạo và hệ thống thu sét. Tia tiên đạo phát triển từ các hệ thống thu sét ngược lên phía trên càng làm tăng điện trường và cuối cùng sét bị thu hút về các cột thu lôi và dây chống sét. Các công trình cần bảo vệ thấp hơn nằm gần hệ thống thu sét được che khuất, do đó ít có khả năng bị sét đánh. Thực nghiệm cho thấy, hệ Franklin không cho hiệu quả chống sét 100%. Tuy sét đánh vào kim thu sét nhiều hơn và hiệu quả của phương pháp chống sét là khá tốt, song nhiều kết quả thực nghiệm cho thấy sét có thể bỏ qua kim thu sét mà đánh trực tiếp vào công trình dù đặt kim thu sét lên rất cao. Cột thu sét Franklin phát tia tiên đạo Để nâng cao hiệu suất của cột thu sét truyền thống, người ta đã cải tiến kim thu sét của hệ Franklin nhằm khắc phục nhược điểm là tính thụ động khi thu sét. Cấu tạo gồm: ­ Đầu thu: 1 đầu thu cố định phía trên dùng thu sét và che chắn cho đầu phát xạ ion đặt bên trong. Nó được thiết kế để tạo dòng không khí chuyển động xuyên qua đầu phát ion, phát tán các ion này vào không gian xung quanh, tạo môi trường thuận lợi để kích hoạt sớm sự phóng điện (hiện tượng Corona). ­ Thân kim: được làm bằng đồng đã xử lý hoặc inox, phía trên có 1 hay nhiều đầu nhọn để phát xạ ion. Các đầu nhọn này được nối với bộ phát xạ ion qua dây dẫn luồn bên trong ống cách điện. ­ Bộ kích thích phát xạ ion: được làm bằng vật liệu ceramic, đặt phía dưới thân kim, trong buồng cách điện, nối với các đầu phát xạ bằng dây dẫn chịu điện áp cao. Khi có dông sét, dưới tác dụng của một lực bộ phận này sẽ phát ra các điện tích.Vũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 10 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁP Nguyên lý hoạt động: một sự dao động nhỏ của kim thu sét so với cột đỡ cùng với áp lực được tạo ra trước đó trong bộ kích thích séinh ra những áp lực biến đổi ngược nhau. Chúng tạo ra điện thế cao tại các đầu nhọn phát xạ ion, sinh ra một lượng lớn ion xung quanh kim thu sét. Những ion này sẽ ion hóa dòng không khí chuyển động xung quanh và phía trên đầu thu. Không khí bị ion hóa sẽ kích thích sự phóng điện vào kim thu sét, giảm thiểu các trường hợp sét đánh vào công trình bên dưới. Vậy hệ Franklin phát tia tiên đạo chủ động hơn hệ truyền thống. Phương pháp không truyền thống: Một số hệ chống sét khác với dang Franklin nổi lên trong hàng trục năm gần đây. Đáng chú ý là: ­ Hệ phát xạ sớm ­ Hệ ngăn chặn sét (Hệ tiêu tán năng lượng sét). Những người bảo vệ hệ dùng kim thu sét phát xạ sớm cho rằng tia này phóng tia tiên đạo sớm hơn so với hệ Franklin. Một vài dụng cụ được sử dụng gây phát xạ sớm như nguồn phóng xạ và kích thích điện của kim. Năm 1999, 17 nhà khoa học của hội đồng khoa học ICLP (International Conference on Lightning Protection) ra tuyên bố phản đối phương pháp này. Hệ ngăn chặn sét với mục đích là phân tán điện tích của mây dông trước khi nó phóng điện. Hay nói một cách khác là đi tạo đám mây điên tích dương tai khu vực để làm chệch tia sét ra khỏi khu vực bảo vệ. Nhiều dạng dụng cụ phân tán được sử dụng. Chủ yếu được cấu tạo bởi rất nhiều kim mũi nhọn nối đất. Những điểm này có thể như những dạng lưới kim loại, bàn chải…. Hút sét bằng tia laser: Ngày nay chúng ta cần chống sét cho các công trình hiện đại đòi hỏi phương pháp chống sét có hiệu quả cao. Các nhóm nghiên cứu mạnh về vấn đề Vũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 11 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁPnày là giáo sư Bazelyan (Nga), giáo sư Zen Kawazaki (Nhật). Đã có những kết quả bước đầu. Tại Nhật, năm 1997 sau rất nhiều lần thử nghiệm người ta đã hai lần thu được tia sét bằng cách này. Theo ý kiến các chuyên gia, về kỹ thuật có thể thực hiện được. Khó khăn ở chỗ đồng bộ hóa và chi phí cho một cú chống sét bằng phương pháp này có thể đắt hơn vàng. Hướng nghiên cứu này đang được tiếp tục nghiên cứu. Phương pháp phòng chống tích cực: Một dạng phương pháp được sử dụng có hiệu quả trong những năm gần đây là dự báo dông sét sớm. Nhờ vào các thiết bị hiện đại như ra đa, vệ tinh, các hệ thống định vị phóng điện,… người ta có thể dự báo được khả năng có dông sét xảy ra tai khu vực trong thời gian từ 30 phút tới vài giờ. Các phương pháp này được ứng dụng rông rãi trong hàng không, điện lực, an toàn cho con người.Vũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 12 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁP Chương 1. THIẾT KẾ HỆ THỐNG BẢO VỆ CHỐNG SÉT CHO TRẠM BIẾN ÁP1.1. Mở đầu Hệ thống điện bao gồm nhà máy điện đường dây và trạm biến áp là một thể thống nhất. Trong đó trạm biến áp là một phần tử hết sức quan trọng, nó thực hiện nhiệm vụ truyền tải và phân phối điện năng. Khi các thiết bị của trạm bị sét đánh trực tiếp sẽ dẫn đến những hậu quả rất nghiêm trọng không những làm hỏng các thiết bị trong trạm mà còn có thể dẫn đến việc ngừng cung cấp điện trong một thời gian dài làm ảnh hưởng đến việc sản suất điện năng và các ngành kinh tế quốc dân khác. Do vậy việc tính toán bảo vệ chống sét đánh trực tiếp vào trạm biến áp đặt ngoài trời là rất quan trọng. Qua đó ta có thể đưa ra những phương án bảo vệ trạm một cách an toàn và kinh tế nhằm đảm bảo toàn bộ thiết bị trong trạm được bảo vệ chống sét đánh trực tiếp. Ngoài việc bảo vệ chống sét đánh trực tiếp vào các thiết bị trong trạm ta cũng phải chú ý đến việc bảo vệ cho các đoạn đường dây gần trạm và đoạn đây dẫn nối từ xà cuối cùng của trạm ra cột đầu tiên của đường dây. 1.2. Các yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống chống sét đánh trực tiếp a) Tất cả các thiết bị bảo vệ cần phải được nằm trọn trong phạm vi an toàn của hệ thống bảo vệ. Tuỳ thuộc vào đặc điểm mặt bằng trạm và các cấp điện áp mà hệ thống các cột thu sét có thể được đặt trên các độ cao có sẵn của công trình như xà, cột đèn chiếu sáng… hoặc được đặt độc lập. ­ Khi đặt hệ thống cột thu sét trên bản thân công trình, sẽ tận dụng được độ cao vốn có của công trình nên sẽ giảm được độ cao của hệ thống thu sét. Tuy nhiên điều kiện đặt hệ thống thu sét trên các công trình mang điện là phải đảm bảo mức cách điện cao và trị số điện trở tản của bộ phận nối đất bé. Vũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 13 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁP + Đối với trạm biến áp ngoài trời từ 110 kV trở lên do có cách điện cao (khoảng cách các thiết bị đủ lớn và độ dài chuỗi sứ lớn) nên có thể đặt cột thu sét trên các kết cấu của trạm. Tuy nhiên các trụ của kết cấu trên đó có đặt cột thu sét thì phải nối đất vào hệ thống nối đất của trạm phân phối. Theo đường ngắn nhất và sao cho dòng điện is khuyếch tán vào đất theo 3­ 4 cọc nối đất. Ngoài ra ở mỗi trụ của kết cấu ấy phải có nối đất bổ sung để cải thiện trị số điện trở nối đất nhằm đảm bảo điện trở không quá 4 . + Nơi yếu nhất của trạm biến áp ngoài trời điện áp 110 kV trở lên là cuộn dây MBA. Vì vậy khi dùng chống sét van để bảo vệ MBA thì yêu cầu khoảng cách giữa hai điểm nối đất vào hệ thống nối đất của hệ thống thu sét và vỏ MBA theo đường điện phải lớn hơn 15m. ­ Khi đặt cách ly giữa hệ thống thu sét và công trình phải có khoảng cách nhất định, nếu khoảng cách này quá bé thì sẽ có phóng điện trong không khí và đất b) Phần dẫn điện của hệ thống thu sét có phải có tiết diện đủ lớn để đảm bảo thoả mãn điều kiện ổn định nhiệt khi có dòng điện sét đi qua. 1.3. Phạm vi bảo vệ của cột thu sét và dây chống sét1.3.1. Phạm vi bảo vệ của cột thu sét a) Phạm vi bảo vệ của một cột thu sét độc lập Phạm vi bảo vệ của một cột thu sét là miền được giới hạn bởi mặt ngoài của hình chóp tròn xoay có đường kính xác định bởi công thức. 1,6 rx ( h hx ) hx (1 – 1) 1 hTrong đó h: độ cao cột thu sét hx: độ cao vật cần bảo vệ h ­ hx = ha: độ cao hiệu dụng cột thu sétVũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 14 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁP rx: bán kính của phạm vi bảo vệ Để dễ dàng và thuận tiện trong tính toán thiết kế thường dùng phạm vi bảo vệ dạng dạng đơn giản hoá với đường sinh của hình chóp có dạng đường gãy khúc được biểu diễn như hình vẽ 1.1 dưới đây. Bán kính bảo vệ ở các mức cao khác nhau được tính toán theo công thức sau 2 � hx � + Nếu hx h thì rx = 1,5h � 1− � (1 – 2) 3 � 0,8h � 2 � hx � + Nếu hx > h thì rx = 0, 75h � 1− � (1 – 3) 3 � 0,8h � a 0,2h b h 0,8h a” c 0,75h 1,5h R Hình 1­ 1: Phạm vi bảo vệ của một cột thu sét. Các công thức trên chỉ đúng với cột thu sét cao dưới 30m. Hiệu quả của cột thu sét cao quá 30m có giảm sút do độ cao định hướng của sét giữ hằng số. 5,5Khi tính toán phải nhân với hệ số hiệu chỉnh p và trên hình vẽ dùng các hhoành độ 0,75hp và 1,5hp. b) Phạm vi bảo vệ của hai hay nhiều cột thu sét Phạm vi bảo vệ của hai cột thu sét kết hợp thì lớn hơn nhiều so với tổng phạm vi bảo vệ của hai cột đơn. Để hai cột thu sét có thể phối hợp được thì Vũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 15 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁPkhoảng cách a giữa hai cột thì phải thoả mãn điều kiện a  ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁP a h0 = h − (1 – 7) 7p c) Phạm vi bảo vệ của hai cột thu sét có độ cao khác nhau Giả sử có hai cột thu sét: cột 1 có chiều cao h 1, cột 2 có chiều cao h2 và h1 > h2 . Hai cột cách nhau một khoảng là a. Trước tiên vẽ phạm vi bảo vệ của cột cao h 1, sau đó qua đỉnh cột thấp h 2 vẽ đường thẳng ngang gặp đường sinh của phạm vi bảo vệ của cột cao tại điểm 3. Điểm này được xem là đỉnh của cột thu sét giả định, nó sẽ cùng với cột thấp h2, hình thành đôi cột ở độ cao bằng nhau và bằng h2 với khoảng cách là a’. Phần còn lại giống phạm vi bảo vệ của cột 1 với a” a x 2 � h2 � + Nếu h2 h1 thì x = 1,5.h1 � 1− �= 1,5h1 − 1,875h2 (1 – 8) 3 � 0,8h1 � 2 � h2 � + Nếu h2 > 1 − �= 0, 75. ( h1 − h2 ) h1 thì x = 0, 75h1 � (1 – 9) 3 � h1 � 0,2h1 0,2h2 h2 h1 h0 hx 1 A 2 0,75 h1 a” x 0,75h2 1,5 h1 a 1,5h2 R R R Hình 1­ 3: Phạm vi bảo vệ của hai cột thu sét khác nhau. d) Phạm vi bảo vệ của một nhóm cột (số cột >2). Vũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 17 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁP Một nhóm cột sẽ hình thành 1 đa giác và phạm vi bảo vệ được xác định bởi toàn bộ miền đa giác và phần giới hạn bao ngoài giống như của từng đôi cột rx rox rx rox a a c rox D D b b Hình 1­ 4: Phạm vi bảo vệ của nhóm cột. Vật có độ cao hx nằm trong đa giác hình thành bởi các cột thu sét sẽ được bảo vệ nếu thoả mãn điều kiện: D 8. ha = 8. (h ­ hx) (1 – 10) Với D là đường tròn ngoại tiếp đa giác hình thành bởi các cột thu sét. Chú ý: Khi độ cao của cột lớn hơn 30m thì điều kiện bảo vệ cần được hiệu chỉnh theo p. D 8.ha. p= 8. (h ­ hx).p (1 – 11) 1.3.2. Phạm vi bảo vệ của dây thu sét: a) Phạm vi bảo vệ của một dây thu sét Phạm vi bảo vệ của dây thu sét là một dải rộng. Chiều rộng của phạm vi bảo vệ phụ thuộc vào mức cao hx được biểu diễn như hình vẽ. Vũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 18 ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁP a 0,2h b h 0,8h a” c 0,6h 1,2h 2bx Hình 1­ 5: Phạm vi bảo vệ của một dây thu sét. Mặt cắt thẳng đứng theo phương vuông góc với dây thu sét tương tự cột thu sét ta có các hoành độ 0,6h và 1,2h. 2 � hx � + Nếu hx h thì bx = 1, 2h � 1− � (1 ­ 12) 3 � 0,8h � 2 � hx � + Nếu hx > h thì bx = 0, 6h � 1 − � (1 ­ 13) 3 � h� Chú ý: Khi độ cao của cột lớn hơn 30m thì điều kiện bảo vệ cần được hiệu chỉnh theo p. b) Phạm vi bảo vệ của hai dây thu sét. Để phối hợp bảo vệ bằng hai dây thu sét thì khoảng cách giữa hai dây thu sét phải thoả mãn điều kiện s  ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – KỸ THUẬT ĐIỆN CAO ÁP R 0,2h h ho hx 0,6h s 1,2h bx Hình 1­ 6: Phạm vi bảo vệ của hai dây thu sét. Phần ngoài của phạm vi bảo vệ giống của một dây còn phần bên trong được giới hạn bởi vòng cung đi qua 3 điểm là hai điểm treo dây thu sét và điểm scó độ cao h0 = h − so với đất. 41.4. Mô tả trạm biến áp cần bảo vệ ­ Trạm biến áp: Trạm 220/110 kV. + Phía 220kV 6 lộ đường dây, sử dụng sơ đồ 2 thanh góp có thanh góp vòng + Phía 110kV 10 lộ đường dây, sử dụng sơ đồ 2 thanh góp có thanh góp vòng, được cấp điện từ 2 máy biến áp tự ngẫu (AT1, AT2) ­ Tổng diện tích trạm 37539 m2 ­ Độ cao xà đón dây 220 kV: 17 m; độ cao xà thanh góp 220 kV:11 m ­ Độ cao xà đón dây 110 kV: 11 m; độ cao xà thanh góp 110 kV: 7,8 m; ­ Khoảng cách pha phía 220 kV: 4,30 m; phía 110 kV: 2,25 m. ­ Nhà điều hành: 14 x 10 m, cao 8 mVũ Tiến Thắng – HTĐ 3 – K53 20

Related Articles

Trả lời

Back to top button